بررسیهای جدید محققان ایرانی نشان میدهد که همه داروهای دیابت به یک شکل بر بدن تأثیر نمیگذارند و در حالی که برخی از جدیدترین داروها در کاهش چربی بدن بسیار مؤثر هستند، اما ممکن است منجر به از دست دادن توده بدون چربی بدن از جمله عضله شوند.
به گزارش دیدهبان علم ایران پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران در یک بررسی سیستماتیک و متاآنالیز که نتایج آن در مقاله ای تحت عنوان Comparative Effects of Antidiabetic Drugs on Body Composition: A Systematic Review and Network Meta-Analysis در مجله Diabetes, Obesity and Metabolism منتشر شده، شواهد ۴۱ کارآزمایی بالینی تصادفی مربوط به ۲۹۰۶ مشارکتکننده بزرگسال که دارای دیابت نوع ۲ و بیماریهای مرتبط مانند چاقی، اضافه وزن، سندرم تخمدان پلیکیستیک، بیماری کبد چرب غیرالکلی و دیابت نوع ۱ بودند را برای پاسخ به این پرسش که داروهای مختلف دیابت چگونه از نظر تأثیر بر «ترکیب بدن» و نه «فقط وزن بدن» با هم مقایسه میشوند؟ را مورد بررسی قرار دادند.
به گفته پژوهشگران مطالعه، پاسخ این پرسش تا کنون داده نشده بود و بررسی آنها از آن جهت مهم است که برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، از دست دادن چربی اضافی بدن میتواند کنترل قند خون را بهبود بخشد، خطر بیماری قلبی را کاهش دهد و سلامت کلی را افزایش دهد، اما از دست دادن بیش از حد عضله میتواند اثر معکوس داشته باشد و خطر ضعف، سستی و زمین خوردن را به ویژه در بزرگسالان مسن افزایش دهد.
پژوهشگران در این مطالعه چندین دسته دارویی رایج دیابت، از جمله موارد آگونیستهای گیرنده GLP-1 مانند سماگلوتاید و لیراگلوتاید، آگونیستهای دوگانه گیرنده GIP/GLP-1 مانند تیرزپاتاید، مهارکنندههای SGLT2، متفورمین، مهارکنندههای DPP-4، سولفونیل اورهها، درمان با انسولین را مبنا قرار داده و به جای تمرکز صرف بر کاهش وزن، تغییرات در توده چربی و توده بدون چربی بدن را که با استفاده از تکنیکهای تصویربرداری مانند اسکن DXA، MRI، CT و آنالیز امپدانس بیوالکتریک اندازهگیری شده بود را بررسی کردند.
یافتههای محققان نشان داد بیشترین کاهش چربی بدن مربوط به داروی تیرزپاتاید و پس از آن لیراگلوتاید همراه با ورزش است؛ در حالی که سماگلتاید و لیراگلوتاید به تنهایی نیز باعث کاهش چربی قابل توجهی میشوند؛ اما همین داروها با کاهش توده بدون چربی بدن نیز مرتبط هستند. تیرزپاتاید بیشترین کاهش توده بدون چربی را نشان داد، در حالی که لیراگلوتاید نیز باعث کاهش قابل توجهی در توده بدون چربی بدن شد.
پژوهشگران همچنین تفاوتهای مهمی را بین سایر کلاسهای دارویی یافتند . بر اساس این یافتهها، مهارکنندههای SGLT2 تنها کاهش متوسطی در توده بدون چربی بدن ایجاد کردند و اثرات نسبتاً کمی بر توده چربی کلی داشتند، متفورمین تأثیر کمی بر چربی بدن یا توده بدون چربی بدن داشت، مهارکنندههای DPP-4، انسولین و سولفونیل اورهها عموماً تغییرات حداقلی در ترکیب بدن نشان دادند، اگرچه انسولین گلارژین در مقایسه با برخی از جایگزینها تمایل به افزایش توده چربی داشت.
این مطالعه نشان میدهد که کاهش وزن تمام ماجرا نیست. دو نفر ممکن است به یک اندازه وزن کم کنند، اما یکی ممکن است بیشتر چربی بدن خود را از دست بدهد، در حالی که دیگری مقدار قابل توجهی عضله از دست میدهد.
یافته دلگرمکننده مطالعه آن بود که ترکیب لیراگلوتاید با ورزش به حفظ توده بدون چربی بدن بهتر از استفاده از لیراگلوتاید به تنهایی کمک میکند و در عین حال کاهش چربی را نیز بهبود میبخشد.
توصیه مهم این مطالعه را میتوان در این شواهد خلاصه کرد که داروهای جدیدتر دیابت – به ویژه تیرزپاتید و سایر درمانهای مبتنی بر GLP-1 از جمله مؤثرترین داروها برای کاهش چربی بدن هستند اما همین داروها میتوانند توده بدون چربی بدن را کاهش دهند.
محققان پیشنهاد میکنند که ورزش مقاومتی و مصرف پروتئین کافی ممکن است به کاهش از دست دادن عضلات در طول درمان با داروهایی که باعث کاهش وزن قابل توجه میشوند، کمک کند. بنابراین تاکید میشود حفظ عضلات از طریق ورزش، تغذیه مناسب و انتخاب دقیق درمان باید در کنار کاهش وزن و کنترل قند خون، به بخش مهمی از مراقبتهای دیابت تبدیل شود و ارائه دهندگان خدمات درمانی هنگام انتخاب داروهای دیابت، ممکن است نه تنها نیاز داشته باشند که میزان تأثیر دارو بر کاهش قند خون و وزن بدن را در نظر بگیرند، بلکه باید چگونگی تأثیر آن بر حفظ عضلات به ویژه در بزرگسالان مسن و افرادی که در معرض خطر از دست دادن عضلات هستند را مهم تلقی کنند.
نویسندگان به چندین محدودیت در مطالعه خود اشاره میکنند. اکثر مطالعات مورد بررسی نسبتاً کوتاه بودند، بسیاری از آنها حجم نمونه کوچکی داشتند و قطعیت شواهد برای بسیاری از مقایسهها از بسیار کم تا متوسط متغیر بود.
این بررسی همچنین فقط بر مطالعاتی که توده چربی و توده بدون چربی بدن را بر حسب کیلوگرم گزارش میکردند، متمرکز بود و برخی از معیارهای دیگر ترکیب بدن را حذف کرد. بنابراین تحقیقات طولانی مدت بیشتری برای تعیین چگونگی تأثیر این داروها بر عملکرد عضلات و عملکرد جسمی در طول زمان مورد نیاز است.
انتهای پیام
* نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخشهای موردنیاز علامتگذاری شدهاند