پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران در یک کارآزمایی بالینی تصادفی نشان دادهاند که ماینوکسیدیل خوراکی با دوز پایین در مردان مبتلا به ریزش موی الگوی مردانه، طی شش ماه در برخی شاخصهای رشد مو عملکرد بهتری از ماینوکسیدیل موضعی ۵ درصد داشته است.
به گزارش دیدهبان علم ایران، ریزش موی الگوی مردانه یا آلوپسی آندروژنتیک، شایعترین نوع ریزش مو در مردان است و در اثر کوچکشدن تدریجی فولیکولهای مو و کوتاهشدن مرحله رشد فعال مو ایجاد میشود.
ماینوکسیدیل موضعی یکی از درمانهای رایج این عارضه است، اما مشکلاتی مانند تحریک پوست سر و دشواری استفاده مداوم از دارو ممکن است پایبندی برخی بیماران به درمان را کاهش دهد. در سالهای اخیر، استفاده از دوز پایین ماینوکسیدیل خوراکی به عنوان یک گزینه جایگزین، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است؛ با این حال، این کاربرد برای ریزش مو همچنان خارج از بروشور (off-label) محسوب میشود.
این مطالعه توسط الهام یوسفی، صفورا شکوئینژاد، مهشید سادات انصاری و همکاران از مرکز تحقیقات بیماریهای تاولی خودایمنی بیمارستان رازی دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد.
پژوهشگران در این کارآزمایی تصادفی کنترلشده که طی سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ در کلینیک آلوپسی بیمارستان پوست رازی انجام شد،۴۲ مرد بالای ۱۸ سال مبتلا به آلوپسی آندروژنتیک با درجات ۲ تا ۵ در مقیاس همیلتون-نوروود را بررسی کردند.
شرکتکنندگان به صورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند. گروه نخست روزانه ۲.۵ میلیگرم ماینوکسیدیل خوراکی و گروه دوم روزانه یک بار محلول موضعی ماینوکسیدیل ۵ درصد دریافت کردند. هر دو گروه به مدت شش ماه تحت پیگیری قرار گرفتند.
رشد مو با استفاده از معاینه بالینی و تریکوسکوپی، روشی برای بررسی دقیق ویژگیهایی مانند تراکم، ضخامت و نوع مو، ارزیابی شد.
افزایش تراکم و تعداد مو در گروه خوراکی
نتایج نشان داد پس از شش ماه، در گروه دریافتکننده ماینوکسیدیل خوراکی، تراکم مو در ناحیه جلویی پوست سر از حدود ۱۵۷ به ۲۰۰ تار مو در هر سانتیمتر مربع افزایش یافت. در ناحیه فرق یا تاج سر نیز تراکم مو از حدود ۱۵۴ به ۲۰۲ تار مو در هر سانتیمتر مربع رسید.
تعداد مو نیز در این گروه افزایش یافت؛ به طوری که در ناحیه جلویی پوست سر میانگین تعداد مو از حدود **۱۴۴ به ۱۸۶** و در ناحیه تاج سر از حدود **۱۴۴ به ۱۸۲** رسید.
پژوهشگران همچنین افزایش نسبت و تراکم موهای ترمینال، یعنی موهای ضخیمتر و مؤثرتر در پوشش پوست سر، را در گروه ماینوکسیدیل خوراکی مشاهده کردند. در مقابل، نسبت موهای نازک و کرکی کاهش یافت.
بر اساس نتایج مطالعه، بسیاری از این تغییرات در گروه دریافتکننده ماینوکسیدیل موضعی از نظر آماری معنیدار نبود و در پایان شش ماه، برخی شاخصهای رشد مو در گروه خوراکی بهتر از گروه موضعی بود.
عوارض جانبی؛ تفاوت مهم درمان خوراکی و موضعی
با وجود نتایج امیدوارکننده، مصرف خوراکی ماینوکسیدیل بدون خطر نیست. از آنجا که دارو پس از مصرف خوراکی وارد گردش خون میشود، میتواند علاوه بر فولیکولهای مو بر سیستم قلبیعروقی نیز اثر بگذارد.
در این مطالعه، هفت شرکتکننده دچار پرمویی خفیف یا هیپرتریکوز شدند که بیشتر در صورت و گوشها مشاهده شد. همچنین چهار نفر افزایش موقت ریزش مو یا تلوژن افلوویوم را تجربه کردند.
برخی شرکتکنندگان نیز علائمی مانند سردرد و تپش قلب داشتند و یک بیمار به دلیل سردرد و سرگیجه درمان را متوقف کرد.
به همین دلیل، نویسندگان بر ضرورت توجه به عوارض احتمالی و پایش وضعیت بیماران هنگام استفاده از ماینوکسیدیل خوراکی تأکید کردهاند.
آیا ماینوکسیدیل خوراکی باید جایگزین فرم موضعی شود؟
اگرچه نتایج این کارآزمایی تصادفی کنترل شده به نفع ماینوکسیدیل خوراکی بوده و مقاله در یک مجله تخصصی معتبر پوست منتشر شده اما نمیتوان بر اساس آن نتیجه گرفت که این دارو باید جایگزین ماینوکسیدیل موضعی در همه بیماران شود.
مهمترین محدودیت مطالعه، تعداد کم شرکتکنندگان و دوره پیگیری ششماههاست. همچنین پژوهش در یک مرکز انجام شده و برای ارزیابی اثربخشی و ایمنی طولانیمدت ماینوکسیدیل خوراکی به مطالعات بزرگتر، چندمرکزی و با دوره پیگیری طولانیتر نیاز است.
از سوی دیگر، نتایج همه مطالعات پیشین یکسان نیست. در یک کارآزمایی تصادفی دیگر در مردان، مصرف ۵ میلیگرم ماینوکسیدیل خوراکی در روز در مقایسه با ماینوکسیدیل موضعی ۵ درصد تفاوت معنیداری در برخی شاخصهای رشد مو نشان نداده بود. بنابراین، یافتههای پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران را میتوان شاهدی امیدوارکننده درباره ظرفیت ماینوکسیدیل خوراکی با دوز پایین دانست، اما نه دلیلی برای کنار گذاشتن درمان موضعی یا مصرف خودسرانه فرم خوراکی.
نتایج این مطالعه طی مقاله ای با عنوان Efficacy and safety of oral minoxidil in comparison to topical form in male pattern hair loss در مجله Archives of Dermatological Research منتشر شده است.
انتهای پیام
* نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخشهای موردنیاز علامتگذاری شدهاند