نتایج یک پژوهش جدید در دانشگاه علوم پزشکی تهران نشان میدهد قرار گرفتن رانندگان در معرض گرمای هوا میتواند زمان واکنش آنها را افزایش داده و توانایی پاسخ سریع به خطرات ناگهانی جاده را کاهش دهد؛ موضوعی که با افزایش دمای جهانی و وقوع موجهای گرما، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
به گزارش خبرنگار دیدهبان علم ایران، این یافتهها حاصل یک مرور نظاممند و فراتحلیل است که توسط پژوهشگران مرکز تحقیقات تغییرات اقلیمی و سلامت، دانشکده بهداشت عمومی و پژوهشکده محیط زیست دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شده و در آن نتایج مطالعات تجربی درباره تأثیر گرما بر عملکرد رانندگی بررسی شده است.
بر اساس این پژوهش، گرچه شواهد نسبتاً محکمی وجود دارد که گرما زمان واکنش رانندگان را کاهش میدهد، اما هنوز شواهد کافی برای نتیجهگیری قطعی درباره تأثیر دمای بالا بر سایر جنبههای رانندگی مانند حفظ خودرو در خط حرکت، کنترل سرعت یا میزان تخلفات رانندگی وجود ندارد.
مجتبی خسروی دانش، محمدرضا منظم، مصطفی هادئی، سید ابوالفضل ذاکریان، نگین سخائی و منصور شمسی پور، برای انجام این مطالعه، بیش از ۶۵۰۰ مقاله علمی را بررسی کردند و پس از اعمال معیارهای دقیق انتخاب، تنها هفت مطالعه تجربی با مجموع حدود ۲۰۷ شرکتکننده را وارد تحلیل نهایی کردند.
در این مطالعات، عملکرد رانندگان در شرایط واقعی و شبیهساز رانندگی و در دماهای مختلف ارزیابی شد. شاخصهایی مانند زمان واکنش، حفظ خط حرکت، کنترل سرعت، تشخیص علائم و تخلفات رانندگی مورد بررسی قرار گرفت، اما تنها دادههای مربوط به زمان واکنش برای انجام فراتحلیل آماری کافی بود.
افزایش زمان واکنش در هوای گرم
نتایج پنج مطالعه نشان داد رانندگان در دماهای بالاتر، برای واکنش به موقعیتهای خطرناک به زمان بیشتری نیاز دارند. تحلیل نهایی نیز این کاهش عملکرد را از نظر آماری معنادار ارزیابی کرد.
به گفته پژوهشگران، افزایش زمان واکنش میتواند در موقعیتهایی مانند ترمز ناگهانی، اجتناب از برخورد با عابر پیاده یا واکنش به موانع غیرمنتظره، احتمال وقوع تصادف را افزایش دهد؛ حتی اگر این تأخیر تنها کسری از ثانیه باشد.
تأثیر گرما بر مغز
محققان معتقدند گرما فشار بیشتری بر عملکرد مغز وارد میکند. در ابتدا افراد با تمرکز بیشتر تلاش میکنند کاهش عملکرد را جبران کنند، اما با ادامه قرار گرفتن در معرض گرما، منابع شناختی مغز تحلیل میرود و در نتیجه پردازش اطلاعات، تمرکز و هوشیاری کاهش یافته و واکنش به خطرات با تأخیر انجام میشود.
توصیههایی برای رانندگی ایمن در روزهای گرم
پژوهشگران با توجه به روند افزایشی دمای هوا، اجرای برخی اقدامات پیشگیرانه را برای کاهش خطرات رانندگی ضروری میدانند. از جمله این اقدامات میتوان به استفاده از سیستم تهویه مطبوع مناسب و خنک نگه داشتن کابین خودرو، استراحتهای منظم برای کاهش دمای بدن در سفرهای طولانی، کاهش مدت رانندگی پیوسته در هوای بسیار گرم، بهویژه برای رانندگان حرفهای و در نظر گرفتن شاخصهای فیزیولوژیک مانند دمای بدن و ضربان قلب هنگام تنظیم برنامه کار و استراحت رانندگان تجاری اشاره کرد.
پژوهشگران در عین حال به محدودیت های این پژوهش اشاره اند از جمله این که تعداد مطالعات موجود همچنان محدود است و بیشتر آنها با نمونههای کوچک انجام شدهاند. به گزارش دیدهبان علم ایران همچنین اغلب شرکتکنندگان مرد بودهاند و شرایط رانندگی، مدت قرارگیری در معرض گرما و روشهای ارزیابی عملکرد در مطالعات مختلف تفاوت داشته است؛ موضوعی که مقایسه نتایج را دشوار میکند.
از سوی دیگر، تقریباً همه مطالعات تنها اثر قرارگیری کوتاهمدت در معرض گرما را بررسی کردهاند و بنابراین نمیتوان نتایج آنها را بهطور کامل به شرایط رانندگی در موجهای گرمای طولانیمدت تعمیم داد.
محققان با تاکید بر این که طبق شواهد موجود گرما به احتمال زیاد زمان واکنش رانندگان را افزایش داده و به طور بالقوه توانایی آنها را برای پاسخ سریع به خطرات جادهای را کاهش می دهد معتقدند برای ارزیابی دقیقتر اثر گرما بر سایر جنبههای رانندگی، انجام مطالعات گستردهتر و با کیفیت بالاتر ضروری است.
انتهای پیام
* نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخشهای موردنیاز علامتگذاری شدهاند