پژوهشگران دانشگاه صنعتی شریف با بهرهگیری از فناوری پرینت سهبعدی، موفق به طراحی و ساخت نوعی لمینیت متحرک دندان شدند که به عنوان روشی نوین، غیرتهاجمی و شخصیسازیشده، امکان بهبود ظاهر دندانها را بدون نیاز به تراش یا درمانهای پیچیده دندانپزشکی فراهم میکند.
به گزارش دیدهبان علم ایران، فناوران این دانشگاه موفق شدند با بهرهگیری از فناوری پرینت سهبعدی، نوعی لمینیت متحرک دندان طراحی و تولید کنند که میتواند به عنوان راهکاری نوین، شخصیسازیشده و مقرونبهصرفه برای بهبود زیبایی ظاهری دندانها مورد استفاده قرار گیرد. این محصول با تکیه بر فناوریهای نوین ساخت افزایشی و طراحی دیجیتال توسعه یافته و نمونهای از کاربرد دانش مهندسی در پاسخ به نیازهای روز جامعه به شمار میرود. هدف این فناوری، کاهش هزینه لمینت دندانی برای قشر کم برخوردار جامعه است که توانایی پرداخت هزینههای سنگین لمینت دایم را ندارند و در عین حال از داشتن ناهنجاری دندانی رنج میبرند. این محصول با قیمتی بسیار کمتر (حدود یک دهم ) از لمینتهای دایم به مشتری عرضه میگردد.
تکنولوژی لمینیت دندان از دهه ۱۹۸۰ میلادی به عنوان روشی برای اصلاح تغییر رنگ و نواقص جزئی دندانها وارد دندانپزشکی شد. با پیشرفت علوم مواد و ظهور فناوریهای دیجیتال، طراحی و تولید لمینیتها به صورت دیجیتال و شخصیسازیشده امکانپذیر شد. در سالهای اخیر، فناوری پرینت سهبعدی مسیر جدیدی در تولید لمینیتهای دندان باز کرده و امکان ساخت روکشهای دقیق، انعطافپذیر و مقرونبهصرفه برای هر فرد فراهم آمده است. دستاورد پژوهشگران دانشگاه صنعتی شریف نمونهای از بهرهگیری از این فناوری نوین در ایران و حرکت به سوی تولید محصولات کاربردی دانشبنیان محسوب میشود.
لمینیت متحرک دندان با هدف رفع مشکلات ظاهری دندانها از جمله نامرتبی، تغییر رنگ، شکستگیهای جزئی و فاصله بین دندانها طراحی شده است. این محصول بدون نیاز به تراش دندان، چسب یا سایر نگهدارندههای دائمی، روی دندانها قرار میگیرد و کاربر میتواند در مواقع مورد نیاز از آن استفاده کرده و پس از آن بهراحتی آن را از دهان خارج کند. از این رو، لمینیت متحرک میتواند گزینهای مناسب برای افرادی باشد که به دنبال بهبود موقت ظاهر دندانهای خود بدون انجام درمانهای پیچیده و پرهزینه دندانپزشکی هستند.
دکتر کیوان محمدی، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف و مجری این طرح، درباره روند توسعه این محصول گفت: فرآیند طراحی و ساخت لمینیت متحرک با تهیه یک مدل سهبعدی دقیق از ساختار فک، دندانها و لثه آغاز میشود. برای این منظور ابتدا فضای دهان اسکن شده و مدل دیجیتال کاملی از وضعیت دهان فرد تهیه میشود. سپس با استفاده از نرمافزارهای تخصصی طراحی و شبیهسازی لبخند، روکش متناسب با شرایط هر فرد طراحی شده و میزان انطباق آن با ساختار دهان مورد ارزیابی قرار میگیرد.
وی افزود: یکی از مهمترین مزیتهای این روش، پرینت سه بعدی مستقیم فایل طراحی شده است که این امکان را به ما میدهد تا لمینتی با شباهت بسیار بیشتر به دندان واقعی ارایه بدهیم و همچنین امکان شخصیسازی کامل محصول برای هر مراجعهکننده است. از آنجا که طراحی بر اساس مدل واقعی دهان انجام میشود، و همچنین ساخت با روشهای مرسوم انجام نمیشود و بلکه مستقیم با پرینت سه بعدی انجام میگیرد، روکش نهایی میتواند با دقت بالایی بر روی دندانها قرار گیرد و ظاهری طبیعی و متناسب ایجاد کند. روشهای سنتی و حتی دستی ساخت این محصول هم از قدیم وجود داشته است ولی نکته مهم در پرینت سهبعدی مستقیم ساختار با مواد پیشرفته است که مزیت رقابتی بالایی به محصول داده است. در این روش سرعت ساخت بسیار بالا رفته و مراحل اضافی تولید در روشهای سنتی حذف شدهاند.
دکتر محمدی با اشاره به چالشهای فنی این پروژه اظهار داشت: یکی از مهمترین چالشهای طراحی، دستیابی به ساختاری بود که ضمن حفظ استقرار مناسب روی دندانها، راحتی کاربر را نیز تأمین کند. روکش نباید آنقدر سفت باشد که موجب ایجاد فشار و ناراحتی شود و در عین حال نباید به اندازهای آزاد باشد که هنگام استفاده جابهجا شده یا از روی دندان خارج شود. دستیابی به این تعادل نیازمند طراحی دقیق هندسه قطعه و انجام آزمونهای متعدد بود.
وی همچنین انتخاب ماده اولیه مناسب را از دیگر بخشهای کلیدی این پژوهش عنوان کرد و گفت: برای ساخت این محصول از مواد پلیمری زیستسازگار و قابل استفاده در فناوری پرینت سهبعدی بهره گرفته شده است. این مواد علاوه بر استحکام مکانیکی مناسب، دارای ویژگیهایی نظیر عدم جذب باکتریهای موجود در محیط دهان، واکنشپذیری پایین، شفافیت مطلوب و ظاهر مناسب هستند. همچنین امکان ایجاد طیفهای رنگی مختلف متناسب با نیاز و سلیقه کاربران نیز در این فناوری وجود دارد.
به گفته مجری طرح، پس از انتخاب ماده اولیه و توسعه فرآیند ساخت، نمونههای اولیه محصول تولید و در اختیار کاربران قرار گرفت. بازخوردهای دریافتشده از این مرحله نقش مهمی در بهبود طراحی و ارتقای کیفیت محصول ایفا کرد. در ادامه، اصلاحات لازم بر اساس نتایج ارزیابیها انجام شد و زمینه برای ورود محصول به بازار فراهم آمد.
دکتر محمدی خاطرنشان کرد: نتایج این پروژه نشان میدهد که فناوری پرینت سهبعدی میتواند نقش مؤثری در توسعه محصولات شخصیسازیشده حوزه دندانپزشکی ایفا کند. استفاده از این فناوری علاوه بر کاهش هزینههای تولید، امکان ساخت سریعتر و دقیقتر محصولات متناسب با نیاز هر فرد را فراهم میکند و میتواند مسیر جدیدی برای تولید تجهیزات پزشکی در کشور ایجاد کند.
وی افزود: در صورت تغییر شرایط دندانهای فرد در آینده، به دلیل ثبت اطلاعات اسکن و طراحی اولیه، امکان بازطراحی و تولید مجدد محصول با هزینه و زمان کمتر وجود خواهد داشت. این موضوع از مزایای مهم استفاده از فناوریهای دیجیتال در فرآیند طراحی و تولید به شمار میرود.
عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف در پایان تأکید کرد: کاربرد فناوری پرینت سهبعدی تنها به حوزه زیبایی دندان محدود نمیشود و در زمینههای مختلفی از جمله ساخت پروتزها و ایمپلنتهای پزشکی، تجهیزات درمانی، رباتیک، متالورژی و صنایع پیشرفته مورد استفاده قرار میگیرد. این دستاورد نمونهای موفق از تبدیل دانش و پژوهش دانشگاهی به محصولی کاربردی و فناورانه است و نشاندهنده ظرفیت بالای دانشگاه صنعتی شریف در توسعه فناوریهای نوین و تجاریسازی پژوهشها است.
انتهای پیام
* نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخشهای موردنیاز علامتگذاری شدهاند