علیرضا مرندی، استاد ایرانی مهندسی برق و فیزیک کاربردی مؤسسه فناوری کالیفرنیا (کلتک)، به‌عنوان یکی از ۲۱ پژوهشگر برگزیده برنامه «پژوهشگران فیزیک تجربی مور» در سال ۲۰۲۶ انتخاب شد.
به گزارش دیده‌بان علم ایران، بنیاد گوردون و بتی مور در پنجمین دوره برنامه «Moore Experimental Physics Investigators» نام ۲۱ پژوهشگر جدید را اعلام کرده است که علیرضا مرندی، استاد مهندسی برق و فیزیک کاربردی کلتک، نیز در میان آنان قرار دارد.
این برنامه برای هر یک از پژوهشگران منتخب، ۱.۳۵ میلیون دلار بودجه طی پنج سال در نظر گرفته است تا آنان بتوانند پژوهش‌های بنیادی و پرریسک در مرزهای فیزیک تجربی را دنبال کنند.
پروژه علیرضا مرندی بر این پرسش متمرکز است که چگونه می‌توان حالت‌های کوانتومی را در مقیاس‌های زمانی فوق‌العاده کوتاه ایجاد، دستکاری و اندازه‌گیری کرد؛ آن هم در مدارهای فوتونیکی در مقیاس تراشه که به جای الکترون‌ها از فوتون‌ها برای انتقال و پردازش اطلاعات استفاده می‌کنند.
گروه پژوهشی مرندی در حوزه اپتیک کوانتومی فعالیت می‌کند و از مدارهای نانوفوتونیکی برای کنترل نور در مقیاس تک‌فوتون بهره می‌گیرد. این فناوری امکان مطالعه حالت‌های کوانتومی فوتون‌ها و رفتار آنها در شرایط بسیار سریع را فراهم می‌کند.
یکی از محورهای اصلی این پروژه، رساندن سامانه‌های نانوفوتونیکی به محدوده‌ای از سرعت است که امکان مشاهده و اندازه‌گیری رویدادهایی را فراهم کند که تنها طی چند فمتوثانیه رخ می‌دهند؛ هر فمتوثانیه برابر با یک میلیون‌میلیاردم ثانیه است.
مرندی درباره هدف اصلی این پژوهش می‌گوید پرسش محوری این است که چگونه می‌توان در سریع‌ترین مقیاس‌های زمانی ممکن به اطلاعات کوانتومی دسترسی پیدا کرد و از این قابلیت برای پردازش اطلاعات کوانتومی بهره گرفت.
به گفته این پژوهشگر، انجام آزمایش‌های کوانتومی در چنین مقیاس‌های زمانی، یکی از قابلیت‌های منحصربه‌فرد نور است و می‌تواند ابعاد تازه‌ای را به حوزه پردازش اطلاعات کوانتومی اضافه کند.
بنیاد گوردون و بتی مور با راه‌اندازی برنامه «پژوهشگران فیزیک تجربی»، حمایت بلندمدت و انعطاف‌پذیر از پژوهشگران میان‌دوره‌ای را هدف قرار داده است تا آنان بتوانند ایده‌های پرریسک اما بالقوه پربازده را بدون محدودیت‌های معمول تأمین مالی پژوهش دنبال کنند.
علیرضا مرندی نیز با اشاره به رویکرد بنیاد مور تأکید کرده است که این بنیاد از حوزه‌هایی حمایت می‌کند که فراتر از مسیرهای متعارف پژوهش در جامعه علمی قرار دارند و از اینکه پروژه او در این چارچوب مورد توجه قرار گرفته، ابراز خرسندی کرده است.
علیرضا مرندی از اعضای هیئت علمی کلتک است و پژوهش‌های او در حوزه‌های فوتونیک، اپتیک کوانتومی و پردازش اطلاعات کوانتومی متمرکز است.
به گزارش دیده‌بان علم، اهمیت انتخاب مرندی تنها به مبلغ حمایت مالی محدود نمی‌شود. موضوع پروژه او در نقطه تلاقی نانوفوتونیک، اپتیک کوانتومی و پردازش اطلاعات کوانتومی قرار دارد؛ حوزه‌ای که تلاش می‌کند محدودیت‌های سرعت در تولید، کنترل و اندازه‌گیری اطلاعات کوانتومی را جابه‌جا کند.
تمرکز بر مقیاس‌های زمانی فمتوثانیه‌ای می‌تواند امکان مطالعه پدیده‌هایی را فراهم کند که در سرعت‌های معمول آزمایشگاهی قابل مشاهده نیستند و از این منظر، این پروژه بخشی از تلاش‌های پژوهشی برای توسعه نسل آینده فناوری‌های کوانتومی محسوب می‌شود.
انتهای پیام