یک مطالعه جدید پژوهشگران ایرانی با مشارکت پژوهشگران خارجی نشان میدهد تغییرات اقلیمی احتمالاً نتوانسته است پیش از انقراض نئاندرتالها، زیستگاههای آنها را به اندازهای تکهتکه و از یکدیگر جدا کند که بتوان آن را عامل تعیینکننده در ناپدیدشدن این خویشاوند نزدیک انسان امروزی دانست.
به گزارش دیدهبان علم ایران، یافته های مسعود یوسفی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و همکارانش که در نشریه معتبر Communications Earth & Environment از مجموعه انتشارات Nature منتشر شده، یکی از فرضیههای مهم انسان باستان شناسی درباره سرنوشت نئاندرتالها را مورد بررسی قرار داده است: آیا تغییرات شدید آبوهوایی در دوره پلیستوسن پسین، زیستگاههای مناسب برای زندگی آنها را به لکههای کوچک و جدا از هم تبدیل کرده بود؟
یوسفی در گفتوگو با خبرنگار دیدهبان علم ایران با بیان این که در پاسخ به این پرسش در این تحقیق، وضعیت زیستگاههای نئاندرتالها در بازهای حدود ۱۳۰ هزار تا ۴۰ هزار سال پیش بازسازی و بررسی شده اظهار داشت: در این مطالعه با ترکیب دادههای اقلیمی و دیرینهمحیطی با مدلهای بومشناختی، تغییرات وسعت و پیوستگی زیستگاههای مطلوب برای نئاندرتالها را در طول زمان بررسی کردیم. یافته های تحقیق نشان داد که این زیستگاهها از بین نرفته و همچنان به هم متصل بوده اند.
نتایج این مطالعه جدید، یکی از مهمترین دلایل انقراض نئاندرتال ها را به چالش می کشد و تصویری متفاوت از آنچه در برخی فرضیههای پیشین مطرح شده بود ارائه میکند.اگرچه آبوهوا در این دوره دستخوش نوسانات قابلتوجهی شد و وسعت برخی زیستگاههای مطلوب نئاندرتال ها کاهش یافت، شواهدی از تکهتکهشدن گسترده و افزایش انزوای زیستگاههای نئاندرتالها پیش از انقراض آنها مشاهده نشد.
به بیان ساده تر، تغییرات اقلیمی نتوانسته زیستگاههای مطلوب نئاندرتالها را تکه تکه و منزوی کند که عامل مهم انقراض نئاندرتال ها معرفی شده است.
یوسفی خاطرنشان کرد: این یافته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر زیستگاهها همچنان تا زمان انقراض پیوسته باقی مانده باشند، توضیح انقراض نئاندرتالها صرفاً با این فرض که «تغییر اقلیم آنها را در زیستگاههای کوچک و منزوی گرفتار کرد» دشوار خواهد بود.
پژوهشگران ایرانی در مطالعه چه نقشی داشتند؟
مسعود یوسفی، سامان حیدریگوران، الهام قصیدیان و انوشه کفاش که با همراهی چهار محقق اروپایی از دانشگاههای Aarhus دانمارک و Basel سوئیس این مطالعه را انجام داده اند در سالهای گذشته نیز در مطالعات مربوط به نئاندرتالها، باستانشناسی پیشاتاریخی و بازسازی محیط زیست انسانهای دوران پارینهسنگی مشارکت داشتهاند.
حضور پژوهشگران ایرانی در چنین مطالعاتی، بهویژه در پژوهشهایی که به بازسازی گذشته انسان و محیط زیست در مقیاس اوراسیا میپردازند، اهمیت مضاعفی دارد؛ چراکه بخش مهمی از تاریخ پراکنش انسانهای باستانی به مناطق خاورمیانه و فلات ایران مرتبط است.
اما چه چیزی باعث انقراض نئاندرتالها شد؟
عضو هیات علمی دانشگاه تهران تصریح کرد: تاکنون فرضیههای مختلفی از تغییرات اقلیمی و بیماری گرفته تا رقابت با انسان خردمند، کاهش جمعیت و آمیزش میان گروههای انسانی برای توضیح این رویداد مطرح شده است.
او اشاره می کند که مهمترین یافته های مطالعه جدید این است که زیستگاههای مناسب تنها به میزان اندکی کاهش یافتند، مناطق اصلی زیست نئاندرتالها در سراسر غرب اوراسیا همچنان پابرجا ماندند، پیوستگی زیستگاهها ثابت باقی ماند و حتی در برخی مناطق بهصورت محلی افزایش یافت و کریدورهای اصلی انتشار همچنان جمعیتها را در مسافتهایی به طول هزاران کیلومتر به یکدیگر متصل میکردند.
یوسفی در گفتوگو با دیدهبان علم ایران خاطرنشان کرد: سرمای زمستانی تأثیر شدیدی بر توزیع نئاندرتالها داشته با این حال مناطق ساحلی و کمارتفاعِ نسبتاً معتدل همچنان از اهمیت زیادی برخوردار بودند. در مجموع، زیستگاههای آنها همچنان گسترده و بههمپیوسته باقی ماند؛ البته این بدان معنا نیست که اقلیم بیاهمیت بوده است. سردتر شدن هوا ممکن است باعث کاهش تراکم جمعیت یا کاهش دسترسی به شکار و منابع غذایی شده باشد، بهویژه در برخی مناطق. اما بهتنهایی، تکهتکه شدن گستردهٔ زیستگاهها در اثر تغییرات اقلیمی، احتمالاً نمیتواند انقراض نئاندرتالها را توضیح دهد. احتمالاً فشارهای بومشناختی و جمعیتی ــ از جمله رقابت مستقیم یا غیرمستقیم با هومو ساپینس (انسان خردمند) که در حال گسترش بود ــ نقش مهمتر و اساسیتری در انقراض نئاندرتالها داشتهاند.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران در پایان در خصوص دیگر دستاورد مهم این تحقیق گفت: مدل سازی توزیع نئاندرتال های در چند مطالعه مورد بررسی قرار گرفته اما آنچه این مطالعه را از سایرین متمایز میکند دقت مکانی بالای آن (۱۰ کیلومتر) در مقیاس جهانی است که نتایجی متفاوت از سایر مطالعات ارائه می کند. به علاوه در این مطالعه برای اولین با کریدورهای جهانی نئاندرتال ها بر مبنای مدل های بومشناختی تهیه شده است.
انتهای پیام