پژوهشگران میگویند تجربه قلقلک در میان افراد با پیشینههای فرهنگی متفاوت شباهت شگفتانگیزی دارد؛ از نقاط حساس بدن گرفته تا واکنشهایی مانند خندیدن.
به گزارش دیدهبان علم ایران پژوهشی تازه که در Nature Human Behaviour منتشر شده برای نخستینبار تصویری نظاممند از تجربه قلقلک در بدن انسان را ترسیم کرده است.
نتایج مطالعه نشان میدهد که افراد با پیشینههای فرهنگی چینی، هلندی و یونانی، با وجود تفاوتهای فرهنگی، تقریباً نقاط یکسانی را در بدن خود بهعنوان حساسترین نواحی به قلقلک معرفی میکنند.
در این پژوهش، ۴۴۸ نفر از سه گروه فرهنگی مورد بررسی قرار گرفتند. شرکتکنندگان علاوه بر پاسخدادن به پرسشهایی درباره تجربه قلقلک، روی طرحی از بدن مشخص کردند که کدام نواحی برایشان حساستر است. نتیجه، نقشهای نسبتاً مشابه در هر سه گروه بود.
زیر بغل، کف پاها، شکم و کنارههای بدن از جمله نواحیای بودند که بهطور مکرر بیشترین حساسیت به قلقلک را نشان دادند. پژوهشگران میگویند این شباهت میان فرهنگهای مختلف نشان میدهد که قلقلک احتمالاً تنها محصول یادگیری یا هنجارهای فرهنگی نیست و مؤلفههایی زیستی و مشترک در انسان دارد.
چرا بعضی قسمتهای بدن بیشتر قلقلکیاند؟
یکی از پرسشهای اصلی پژوهش این بود که چرا برخی نقاط بدن در برابر قلقلک واکنش شدیدتری نشان میدهند. پژوهشگران چند توضیح مطرحشده در مطالعات گذشته را با دادههای جدید مقایسه کردند؛ از جمله میزان تراکم گیرندههای لمسی، ضخامت پوست، آسیبپذیری اندامها و میزان لذتبخشبودن لمس.
نتایج نشان داد که هیچیک از این عوامل بهتنهایی نمیتواند الگوی قلقلکیبودن بدن را توضیح دهد. برای مثال، اگر نازکی پوست عامل اصلی بود، لبها و پلکها باید از حساسترین نقاط به قلقلک میبودند؛ درحالیکه چنین الگویی مشاهده نشد. همچنین حساسترین نقاط بدن لزوماً همان قسمتهایی نیستند که بیشترین حساسیت معمولی به لمس یا بیشترین لذت از لمس را دارند.
در عوض، یافتهها بیش از همه با ایدهای که چارلز داروین بیش از یک قرن پیش مطرح کرده بود، همخوانی داشت: بخشهایی از بدن که در زندگی روزمره کمتر لمس میشوند، ممکن است بیشتر مستعد قلقلک باشند. با اینحال، پژوهشگران تأکید میکنند که این عامل نیز بهتنهایی توضیح کاملی ارائه نمیدهد.
خنده الزاماً به معنای لذت نیست
پژوهش همچنین نشان داد که قلقلکدادن رفتاری اجتماعی و فراگیر است. بیش از ۹۵ درصد شرکتکنندگان گفته بودند که یا خودشان قلقلک داده شدهاند یا فرد دیگری را قلقلک دادهاند. به گزارش دیدهبان علم ایران، افراد معمولاً در کودکی توسط افراد بزرگتر و در بزرگسالی بیشتر توسط همسالان خود قلقلک داده میشدند و اعضای خانواده و دوستان نیز رایجترین افرادی بودند که دیگران را قلقلک میدادند.
با وجود ارتباط مشهور میان قلقلک و خنده، یافتهها نشان میدهد خندیدن لزوماً به معنای لذتبردن از قلقلک نیست. حدود ۴۲ درصد افراد در دوران کودکی گفته بودند که از قلقلکدادن لذت میبردند؛ این رقم در بزرگسالی به حدود ۳۵ درصد کاهش یافت. بیش از یکچهارم شرکتکنندگان نیز قلقلک را ناخوشایند توصیف کردند، درحالیکه بسیاری از بزرگسالان واکنش خود را خنثی ارزیابی کردند.
پدیدهای که هنوز معمای علمی است
پژوهشگران میگویند قلقلک در نقطه تلاقی چند فرایند قرار دارد: پردازش حسی و حرکتی، رفتار اجتماعی، هیجان و تکامل. به همین دلیل، هنوز مشخص نیست مغز دقیقاً چگونه یک تماس ساده را به احساس خاص قلقلک و واکنشهایی مانند خنده و تلاش برای فرار از لمس تبدیل میکند.
این مطالعه در واقع گامی برای استانداردسازی پژوهش درباره قلقلک محسوب میشود. پژوهشگران در آزمایشگاه خود نیز در حال بررسی این پدیده با استفاده از دستگاههای رباتیک هستند تا بتوانند شدت و ویژگیهای قلقلک را در شرایط کاملاً کنترلشده اندازهگیری کنند.
به گفته پژوهشگران، اگرچه نقشه نقاط قلقلکی بدن میان فرهنگهای مختلف شباهت زیادی دارد، هنوز یک نظریه واحد نمیتواند توضیح دهد چرا این نقاط تا این اندازه حساساند. به نظر میرسد پاسخ این معمای ظاهراً ساده، ترکیبی از عوامل زیستی، اجتماعی و تکاملی باشد.
انتهای پیام