پژوهش سه محقق ایرانی که در یکی از معتبرترین مجلات جهان در حوزه ژنتیک و زیستشناسی مولکولی، Nucleic Acids Research، منتشر شده است، گام تازهای در شناخت نحوه کنترل فعالیت ژنها در سلولهای بدن برداشته است.
به گزارش خبرنگار دیدهبان علم ایران، با وجود آنکه تقریباً همه سلولهای بدن انسان DNA یکسانی دارند، سلولهای مغز، قلب، کبد یا پوست عملکردهای کاملاً متفاوتی دارند. دلیل این تفاوت آن است که در هر سلول، تنها بخشی از ژنها فعال و بخش دیگری غیرفعال هستند. اما دانشمندان هنوز به طور کامل نمیدانستند چه عواملی تعیین میکنند که یک ژن در یک سلول روشن و در سلول دیگر خاموش بماند.
پژوهشگران ایرانی در این مقاله، یک روش محاسباتی جدید به نام ocrRBBR طراحی کردهاند که میتواند قوانین حاکم بر روشن و خاموش شدن ژنها را از میان حجم عظیمی از دادههای ژنتیکی استخراج کند.
این روش، به جای آنکه فقط ارتباط آماری میان دادهها را نشان دهد، تلاش میکند قوانین تصمیمگیری سلول را شناسایی کند؛ یعنی مشخص کند چه ترکیبی از تغییرات در DNA باعث فعال شدن یا غیرفعال شدن یک ژن میشود.
نتایج این پژوهش نشان داد ژنهایی که مسئول ویژگیهای اختصاصی هر نوع سلول هستند، برای فعال شدن به ترکیب پیچیدهتری از سیگنالهای تنظیمی نیاز دارند. در مقابل، ژنهایی که برای انجام وظایف پایهای و مشترک همه سلولها ضروری هستند، از قوانین سادهتری پیروی میکنند.
به گفته پژوهشگران، این چارچوب میتواند به درک بهتر نحوه عملکرد سلولها، مطالعه بیماریهایی مانند سرطان و اختلالات ژنتیکی و همچنین توسعه روشهای نوین پزشکی دقیق کمک کند.
این پژوهش توسط سید امیر ملکپور، محقق پژوهشکده علوم زیستی پژوهشگاه دانش های بنیادی، محیالدین جعفری، محقق دانشکده پزشکی دانشگاه هلسینکی فنلاند و مهدی صادقی، محقق پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری انجام شده و در جلد ۵۴، شماره ۶ مجله Nucleic Acids Research منتشر شده است.
این پژوهش تنها یک روش جدید برای تحلیل دادههای ژنتیکی نیست؛ بلکه راهی برای فهم زبان تصمیمگیری سلولها ارائه میدهد. دانستن اینکه سلولها چگونه درباره روشن یا خاموش کردن ژنها تصمیم میگیرند، میتواند در آینده به تشخیص دقیقتر بیماریها و طراحی درمانهای هدفمندتر کمک کند.
Nucleic Acids Research (NAR) یکی از معتبرترین مجلات جهان در حوزه زیستشناسی مولکولی، ژنتیک، ژنومیک و بیوانفورماتیک است. این مجله توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد (Oxford University Press) منتشر میشود، سابقهای بیش از ۵۰ سال دارد و از مجلات سطح اول (Q1) این حوزه محسوب میشود. مقالات آن معمولاً پس از داوری بسیار سختگیرانه منتشر میشوند و انتشار مقاله در NAR برای پژوهشگران علوم زیستی یک موفقیت علمی مهم به شمار میآید.
انتهای پیام