عبدالاحد مومند، نخستین و تنها فضانورد افغانستان در پی ابتلا به سرطان، روز یکشنبه (۳۱ خرداد) در آلمان درگذشت.
به گزارش دیدهبان علم ایران، مومند که در سن ۶۷ سالگی درگذشت از سال ۱۹۹۲ همراه با خانوادهاش در شهر اشتوتگارت آلمان زندگی میکرد.
عبدالاحد مومند، چهارمین فضانورد مسلمان و نخستین فضانورد مسلمانی بود که هنگام سفر به ایستگاه فضایی «میر» (در سال ۱۹۸۸) قرآن کریم را با خود به فضا برد و در آنجا تلاوت کرد.
مومند در ۲۹ سالگی به ایستگاه فضایی «میر» رفت و ۹ روز را در آنجا سپری کرد.
در سال ١٩٨۸ اتحاد جماهیر شوروى که پس از ۱۰ سال تجاوز و سرکوب در افغانستان ناچار به خروج نیروهایش از این کشور شده بود، در تصمیمی سیاسی فرستادن یک افغان به ایستگاه فضایی میر را در دستور کار قرار داد.
تصمیمی که باید ظرف ۹ ماه انجام می شد و بر این اساس، آموزش فضانورد برگزیده نیز که در شرایط عادی حدود دو سال زمان می برد در زمانی بسیار کمتر انجام شد.
از میان ۴۰۰ داوطلب این ماموریت، عبدالاحد مومند و محمد دوران انتخاب و به مسکو اعزام شدند و در پایان کسی که همه آزمونها را با موفقیت پشت سر گذشت، عبدالاحد بود.
۳۶ سال پیش زمانى که شوروىها برای فرستادن یک فضانورد افغان به ایستگاه فضایی میر برنامهریزى کردند، براى بسیارى از مردم افغانستان یک ماموریت غیرقابل لمس و دور از باور بود.
آن زمان هر عملى براى قهرمانسازى در افغانستان تحت شعاع تبلیغات منفى قرار مىگرفت و تصور مىشد پوششى براى تغییر اذهان مردم این کشور و جهانیان در زمینه اشغال نظامى است.
نخستین فضانورد افغان از مزرعه تا خلبانی جنگنده
عبدالاحد مومند در دی ماه ۱۳۳۷ در خانواده ای کشاورز در سرده غزنی زاده شد و در کابل تحصیل کرد.
در کودکی، شبها با پدرش در مزرعه مینشست و به ماه و ستارگان و فضا نگاه میکرد که روشنتر از هر جای دیگر بود.
روزها با عبور هواپیماها آرزو میکرد روزی خلبان شود و هواپیماهای مسافربری را هدایت کند.
پس از کودتای ۷ ثور ۱۳۵۷ و قدرت گرفتن نظامیان حزب دموکراتیک خلق در افغانستان، تعدادزیادی از جوانان افغان برای تحصیلات عالی به اتحاد شوروی اعزام شدند.
عبدالاحد نیز که تحصیلات خود را در مدرسه عالی پلیتکنیک کابل گذرانده بود یکی از آنها بود. در آنجا خلبانی آموخت البته برای جنگندههای جت.
نشان ماموریت سایوز-تیام-۶ از ماموریتهای اینترکسموس و ششمین مأموریت سرنشین دار سازمان فضایی شوروی به سمت ایستگاه فضایی میر
سفر به ایسنگاه فضایی میر
عبدالاحد مومند به همراه فرمانده ولادیمیر لیاخوف و والری پلیاکوف عضو تیم سهنفره در مأموریت سایوز تیام-۶ بود که در ۷ شهریور ۱۳۶۷ از پایگاه فضایی بایکونور به فضا پرتاب شدند و به مدت هشت شبانه روز و ۲۰ ساعت و ۲۶ دقیقه تا ۱۶ شهریور در فضا بودند. فضاپیمای آنها در ایستگاه فضایی میر پهلو گرفت و فضانوردان در طول اقامت در آن ایستگاه به پژوهشهای علمی و کیهانی دست زدند.
عبدالاحد مومند در جریان اقامت در ایستگاه فضایی میر از افغانستان عکسبرداری و در آزمایشهای اخترفیزیکی، پزشکی، و زیستشناختی شرکت کرد. وی از ایستگاه فضایی میر با محمد نجیبالله، رئیسجمهور وقت افغانستان نیز گفت و گوی تلفنی داشت.
برای او زمین مثل خانه مشترک همه ساکنان این کره به نظر رسید. آن وقت در سرزمینش جنگ ادامه داشت و احد از همان ایستگاه پیامی برای پایان جنگ در کشورش فرستاد و از جهانیان خواست که مردم کشورش را برای رسیدن به صلح کمک کنند.
از قهرمانی ملی تا فراموشی در غربت
عبدالاحد پس از بازگشت از فضا در میدان هوایی کابل با استقبال گرمی روبرو شد و به قهرمانی ملی تبدیل شد که پیوسته رسانهها با او در تماس بودند و داستان رفتن به فضا را منتشر میکردند.
اما دیری نگذشت که او از کانون توجه افتاد و حتی مدتی بدون شغل ماند تا اینکه به عنوان معاون وزارت هوانوردی تعیین شد.
سه سال پس از نخستین سفر فضایی اش در ۱۹۹۲، کشورش دچار هرج و مرج شد و عبدالاحد ناگزیر شد به عنوان یک چهره شناخته شده به امنیت خود و خانوادهاش بیاندیشد.
می خواست برای زمان کوتاهی به هند برود و بلیت بازگشت را هم گرفته بود اما این سفر راهش را به مهاجرت درازمدتی باز کرد. او به آلمان رفت و آنجا در گوشه کوچکی از شهر اشتوتگارت، به عنوان حسابدار مشغول به کار شد و ۲۷ سال همانجا ماند.
او در آلمان با همسرش بیبی گل که روزنامهنگاری خوانده و دو دختر و یک پسرش زندگی کرد.
در مهاجرت زمان زیادی به عنوان یک فرد عادی و کمتر شناخته شده زندگیاش را پیش برد و هرگز نتوانست به کشورش برگردد.
دیدار دوباره
مومند در سال ۲۰۱۴ بعد از سالها سفری به افغانستان داشت. در کابل بسیاری او را هنوز به یاد داشتند و به دیدارش میرفتند.
تلویزیونها او را دعوت میکردند و صبح و شام روی صفحه تلویزیونها ظاهر میشد.
حتی رئیس جمهور حامد کرزی در آن زمان دوبار با او ملاقات کرد و به او گفت با آنکه در آن زمان مجاهدین علیه شوروی میجنگیدند، ولی خبر رفتن عبدالاحد به فضا برای همه افتخار آفرین بود و برای شخص او نیز.
در کابل در یک سازمان نوبنیاد فضایی افغانستان جمعی از جوانان و کودکان دور عبدلاحد جمع شده بودند و او را به عنوان یک ستاره و قهرمانشان میشناختند.
مومند گفت با دیدن این جوانان، به آینده افغانستان امیدوار شده است. به ویژه که آنها از تعصب و مشکلات متعدد قومی، زبانی، گروهی و سمتی خود را کنار میگذارند و میخواهند افغانستان خانه مشترک همه باشد.
انتهای پیام