تیمی از پژوهشگران موسسه تحقیقاتی مرکز بهداشت دانشگاه مکگیل شامل شیما رحیمیراد، دانشجوی ایرانی ژنتیک انسانی این دانشگاه، پروتئینی را شناسایی کردهاند که سلولهای سرطانی پانکراس برای زنده ماندن و رشد به آن متکی هستند. این کشف، مسیری امیدوارکننده برای تحقیق و توسعه درمانهای مؤثرتر و هدفمندتر برای درمان یکی از تهاجمیترین و کشندهترین سرطانها باز میکند.
به گزارش دیدهبان علم ایران، آدنوکارسینوم مجرای پانکراس (PDAC)، شایعترین شکل سرطان پانکراس در حال حاضر سومین علت اصلی مرگ ناشی از سرطان در کانادا است و میتواند تا سال ۲۰۴۰ به دومین علت اصلی تبدیل شود. این سرطان با نرخ بقای پنج ساله تنها ۱۲ درصد، یکی از کشندهترین انواع سرطان است. این سرطان اغلب در مرحله بسیار پیشرفته تشخیص داده میشود و درمان آن را به ویژه دشوار میکند.
پروفسور لبران، دانشمند ارشد برنامه تحقیقات سرطان در این موسسه و محقق اصلی این مطالعه که یافتههای آن اخیراً در مجله Molecular Cancer منتشر شده است، توضیح میدهد: «سرطان پانکراس تا حد زیادی در برابر درمانهای فعلی مانند شیمیدرمانی و ایمونوتراپی مقاوم است. گزینههای درمانی مزایای کمی دارند و اغلب با عوارض جانبی قابل توجهی همراه هستند، از این رو نیاز به یافتن جایگزینهای دیگر وجود دارد.»
پروتئینی که به بقای سرطان پانکراس کمک میکند
رحیمی راد، دانش آموخته کارشناسی ارشد ژنتیک دانشگاه شهرکرد و دانشجوی دکتری ژنتیک انسانی دانشگاه مک گیل – یکی از دو نویسنده اول مقاله – و همکارانش کشف کرده است که پروتئین HSPE1 در دو مسیر سیگنالینگ سلولی دخیل است که سیستمهای ارتباطی هستند که نحوه رفتار و بقای سلولهای سرطانی پانکراس را کنترل میکنند. این پروتئین برای عملکرد میتوکندریها، “نیروگاههای” سلولها، که انرژی مورد نیاز برای بقا و عملکرد مناسب را تولید میکنند، ضروری است.
به طور خاصتر، پروتئین HSPE1 به میتوکندریها کمک میکند تا از خود محافظت کنند و با استرسهای مختلف مانند کمبود مواد مغذی سازگار شوند. بدون این محافظت، میتوکندری دیگر نمیتواند به درستی عمل کند، که در نهایت میتواند بقای سلولهای سرطانی را تهدید کند.
پروتئین HSPE1 همچنین به تنظیم چرخه سلولی و زنده نگه داشتن سلولهای سرطانی کمک میکند. بدون آن، میتوکندریها عملکرد صحیح خود را متوقف میکنند و باعث خود تخریبی سلولهای سرطانی میشوند. سپس این تیم نشان داد که بقای سلولهای سرطانی به دو مسیر سیگنالینگ موازی بستگی دارد. هنگامی که آنها هر دو مسیر را با استفاده از مهارکنندههای خاص مسدود کردند، رشد تومور به طور قابل توجهی کاهش یافت.
لبران میگوید: “ما نشان دادهایم که هدف قرار دادن همزمان هر دو مسیر بسیار مؤثرتر از مسدود کردن فقط یکی از آنها یا دیگری است، و در نتیجه یک استراتژی درمانی ترکیبی جدید برای سرطان پانکراس آشکار میشود.”
این مطالعه با شناسایی یک هدف مشخص برای توسعه داروهای جدید که میتوانند همزمان دو مسیر ضروری برای رشد و بقای سلولهای سرطانی پانکراس را هدف قرار دهند، پایه و اساس کاربردهای بالینی آینده را بنا مینهد.
یک کار کارآگاهی
این تیم پروتئین HSPE1 را با استفاده از یک رویکرد غربالگری ژنتیکی قدرتمند که از فناوری CRISPR-Cas9، یک ابزار ویرایش ژنوم، استفاده میکند، شناسایی کرد.
دکتر لبران توضیح میدهد: «مانند یک کارآگاه، ما ژنوم را اسکن کردیم تا نقش هر یک از ۲۰۰۰۰ ژن را در فرآیندهایی که رشد و بقای سلولهای سرطانی پانکراس را تضمین میکنند، بررسی کنیم. پروتئینی که توسط ژن HSPE1 تولید میشود، از بقیه متمایز بود و تیم تحقیقات بیشتری را برای درک نحوه عملکرد آن و چگونگی مهار آن برای اهداف درمانی دنبال کرد.»
محققان بدین منظور، موشهایی را که سلولهای سرطانی اصلاحشده ژنتیکی به آنها پیوند زده شده بود و همچنین سلولهای مشتقشده از تومورهای بیمار را مورد مطالعه قرار دادند.
لبران میگوید: «استفاده از این مدلهای درونتنی به ما این امکان را داد تا مشخص کنیم کدام ژنها واقعاً در بقای سلولهای سرطانی در تومورهای واقعی نقش دارند.»
کار انجامشده به عنوان بخشی از این مطالعه، کورسوی امیدی را در مبارزه با سرطان ایجاد میکند. مطالعات بیشتر میتواند بررسی کند که آیا پروتئین HSPE1 در انواع دیگر سرطانهای تهاجمی نیز نقش دارد یا خیر.
انتهای پیام